بررسی علل و عوامل فروپاشی شوروی آیا می‌تواند درس‌هایی برای ایران داشته باشد؟ اساسا بررسی تاریخ به چه صورت مطلوب و ممکن است و آیا می‌توان پرسید که چه شرایطی می‌توانست مانع از فروپاشی شوروی شود؟ در فروپاشی شوروی، نقش نوع نظام اقتصادی، ایدئولوژی رهبران و بدنه متصلب آن را چگونه می‌توان ارزیابی کرد؟ سعید لیلاز: جمهوری اسلامی و شوروی را تناقض‌های درونی‌شان از بین برده است. انقلاب‌ها که پیروز می‌شوند، برای رسیدن به اهداف انقلابی خود، در کنار ماشین دولتی، یک ماشین انقلابی درست می‌کنند؛ مثلا کنار وزارت کشاورزی، جهاد کشاورزی یا کنار بهزیستی، بنیاد مستضعفان ایجاد کردیم. وقتی در مکانیسم بازار دست می‌زنیم، دست به تغییری می‌زنیم که هرگز آثار ناپیدایش را نمی‌توانیم بفهمیم. تورج اتابکی: سوسیالیسم با کمونیسم روسی متفاوت است. نظام اقتصادی سوسیالیسم لزوما در تضاد با فطرت بشری نیست، اما تناقض‌هایی در آن نوع حکومت ایجاد شده بود که مثلا با این‌که حکومت کارگری بود، اما تمام رهبران برجسته سندیکاهای کارگری را کنار زدند؛ اپوزیسیونی که معتقد به حکومت کارگری بودند در تصفیه‌های استالینی از بین رفتند. سوسیالیست‌های متفاوتی وجود داشت که نقد نظریه لنینیستی را می‌کردند، اما تیرباران شدند. حمایت ارزی از آزاد (patreon): https://www.patreon.com/azad579 حمایت ریالی از آزاد: https://donito.me/azadsocial تاریخ ضبط این گفتگو: ۱۷ شهریور ۱۴۰۴ در صورت نیاز، از آدرس‌های زیر هم می‌توانید جهت حمایت از ما استفاده کنید. حتما بعد از هر نقل و انتقال از طریق ایمیل «آزاد» با ما در ارتباط باشید. USDT (trc20): TMJ4T1LPBQY6vF8uAXVifm5tRpJbqk7TQc USDT (erc20): 0xc1DB525EAd3D8A00b1693AEcc7D7d59243376d0c BTC: bc1qngd0qxzxjnzfh5n5eav66rds5557z0wgl4g4qa ETH (erc20): 0xc1DB525EAd3D8A00b1693AEcc7D7d59243376d0c سعید لیلاز مهرآبادی (متولد 1341، تهران) استاد دانشگاه، روزنامه‌نگار و تحلیل‌گر اقتصادی اصلاح‌طلب است. وی عضو گروه تاریخ دانشگاه شهید بهشتی بود و سردبیر روزنامه توقیف‌شده «سرمایه» نیز به شمار می‌رفت. در دوره‌ای، او به عنوان قائم‌مقام مدیرعامل ایران خودرو دیزل در بخش بازاریابی و فروش مشغول به کار شد و پیش از آن نیز در سمت مدیرعاملی سبلان خودرو مایوان فعالیت می‌کرد. در حال حاضر، مدیرعامل شرکت خودروسازی کارمانیا است. تورج اتابکی (زادهٔ ۱۳۲۸ خورشیدی) پژوهشگر ارشد در پژوهشکده تاریخ اجتماعی و استاد کرسی تاریخ اجتماعی خاورمیانه و آسیای مرکزی در دانشگاه لیدن هلند است. او از چهره‌های برجسته در حوزه تاریخ‌نگاری اجتماعی و مطالعات ایران‌شناسی به‌شمار می‌آید و آثارش در میان پژوهشگران تاریخ معاصر ایران جایگاه ویژه‌ای دارد. اتابکی ابتدا در رشته فیزیک نظری از دانشگاه ملی ایران و دانشگاه لیدن فارغ‌التحصیل شد، اما بعدها مسیر علمی خود را تغییر داد و در رشته تاریخ در دانشگاه‌های لیدن و اوترخت ادامه تحصیل داد. او تاکنون سمت‌های علمی و پژوهشی متعددی بر عهده داشته است، از جمله ریاست انجمن اروپایی مطالعات آسیای مرکزی و عضویت در هیئت تحریریه نشریاتی همچون مطالعات ا More